اليعقوبي ( مترجم : آيتى )
مقدمهء مترجم 10
البلدان ( فارسى )
به منظور توسعه دادن مسجد و در وسط قرار گرفتن كعبه خراب كرد و براى تأمين اين منظور ، خانههاى مردم را خريد و صنعتگران و مهندسان را از هر ناحيه فرا خواند ، به « واضح » مولاى خود كه حاكم مصر بود نوشت تا اموال و ديگر لوازم كار را به مكه حمل كند و در آنجا به يقطين بن موسى و محمد بن عبد الرحمن تسليم نمايد « 1 » . در موقعى كه واضح عامل بريد مصر بود ، ادريس بن عبد اللّه بن حسن بن حسن را كه از واقعهء فخ جان بسلامت برده و رهسپار مصر شده بود ، به مغرب زمين فرستاد تا بسرزمين طنجه رسيد و در شهرى بنام « وليل » اقامت گزيد و بر بريان آن حدود دعوت وى را پذيرفتند ، و هادى عباسى بجرم حمايت از ادريس بن عبد اللّه علوى ، در سال 169 واضح را گردن زد و بدار آويخت ، و بقولى اين كار بر دست رشيد و در خلافت وى بانجام رسيد . « 2 » يعقوبى در ذيل خلافت هادى در مجلد دوم تاريخ ، خروج و شهادت حسين بن على شهيد فخ و گريختن دايى وى ادريس بن عبد اللّه به مغرب ، و غلبه يافتن وى را بر فاس ذكر مىكند ، اما از كومك واضح و اينكه نجات ادريس از چنگال عباسيان بوسيلهء او بوده است چيزى نمينويسد . واضح از شيعيان اهل بيت بوده است و طبرى و ابن اثير به اين مطلب تصريح كردهاند . در مآخذى كه مراجعه شد بر شرح حال « وهب بن واضح » جد دوم ، و « جعفر بن وهب » جد اول يعقوبى وقوف نيافتم . يعقوبى ابن واضح يعقوبى احمد بن ابى يعقوب اسحاق بن جعفر بن وهب بن واضح كاتب اخبارى عباسى اصفهانى ، معاصر ابو حنيفهء دينورى متوفاى حدود سال 290 هجرى ، و ابو جعفر احمد بن يحيى بلاذرى بغدادى متوفاى سال 279 هجرى ، و سعيد طبيب جد ابو عبد اللّه محمد بن احمد بن خليل بن سعيد تميمى مقدسى ، از مورخان و جغرافى شناسان بزرگ اسلامى در عصر عباسى دوم بوده است ، و در جغرافيا همان بزرگى و تقدم را شايسته است
--> ( 1 ) ر ك . تاريخ يعقوبى ج 2 ص 396 ( 2 ) ر ك ، تاريخ الامم و الملوك ج 6 ص 416 ، الكامل ج 5 ص 76 ، مقاتل الطالبيين ص 88